ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΟΥ ΑΓ. ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ 2025
†Αρχιμ. Σπυρίδωνος Κατραμάδου
«Τη αυτή ήμερα, Δευτέρα της Πεντηκοστής, αυτό το Πανάγιον και ζωοποιόν και παντοδύναμον εορτάζομεν Πνεύμα, τον ένα της Τριάδος Θεόν, το ομότιμον και ομοούσιον και ομόδοξον τω Πατρί και τω Υίω.»
Την ήμερα που οι Εβραίοι γιόρταζαν την Πεντηκοστή τους ήλθε το Άγ. Πνεύμα με σχήμα πύρινων γλωσσών στους Αποστόλους. Αυτοί ήταν συγκεντρωμένοι στο υπερώο και κάθισε πάνω σε καθέναν απ’ αυτούς. Ο Κύριός μας πριν το πάθος Του είχε υποσχεθεί ότι θα στείλει το Άγ. Πνεύμα. «Σας συμφέρει να φύγω Εγώ. Αν δε φύγω εγώ δε θα έλθει ο Παράκλητος)». Και: «Όταν έλθη Εκείνος (το Άγ. Πνεύμα), θα σας διδάξει και θα σας οδηγήσει σε κάθε αλήθεια». Μετά το Πάθος, την στιγμή της αναλήψεώς Του και ενώ ανερχόταν στον ουρανό είπε: «Εσείς να μείνετε στην Ιερουσαλήμ, έως οτου πάρετε δύναμη απ’ τον ουρανό». Αυτό το οποίο υποσχέθηκε ο Χριστός, έγινε την ήμερα της Πεντηκοστής. Ήταν όλοι τους συγκεντρωμένοι στο υπερώο και περίμεναν. Όταν ήλθε η μέρα της εβραϊκής Πεντηκοστής, στις 9 το πρωί, ακούστηκε βροντή απ’ τον ουρανό και φάνηκε το Άγ. Πνεύμα με πύρινες γλώσσες και κάθισε σε καθέναν απ’ αυτούς τους 12 τους 70 και την Παναγία και τις άλλες γυναίκες που ήταν μαζί της. Λαμβάνοντας μοναδική, ιδιαίτερη χάρη, δύναμη και θάρρος ο Απ. Πέτρος ξεκίνησε να μιλά για τον Χριστό και για το σχέδιο της σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους και ήταν κατανοητός από τους άλλους. Ο καθένας καταλάβαινε και μιλούσε τη γλώσσα άλλου έθνους και ήταν τόσο παράξενο και πρωτόγνωρο αυτό, ώστε οι άνθρωποι που συγκεντρώθηκαν για την εβραϊκή εορτή, από τα πέρατα της γης, Πάρθοι, Μήδοι, Έλληνες και Ελαμίτες εξεπλάγησαν, μη μπορώντας να καταλάβουν πώς ήταν δυνατό οι πρώην φοβισμένοι και κλειδαμπαρωμένοι μαθητές του Βλάσφημου Εσταυρωμένου Χριστού έχουν τέτοια δύναμη λόγου, πειθούς και θάρρους.
Ο ερχομός του Αγ. Πνεύματος έγινε αφού πέρασαν 10 μέρες από την Ανάληψη του Χριστού. Οι Απόστολοι έπρεπε να Το περιμένουν. Κάποιοι ερμηνευτές σημειώνουν ότι σε καθεμιά από τις ήμερες αυτές τα αγγελικά τάγματα πήγαιναν και προσκυνούσαν τη θεωθείσα σάρκα του Κυρίου και μετά τη συμπλήρωση των 9 ήμερων την 10η, ήλθε το Άγ. Πνεύμα. Ο ερχομός Του σήμαινε τη συμφιλίωση του Θεού με το ανθρώπινο γένος, και η συμφιλίωση αυτή έγινε δια Χριστού. Το Άγ. Πνεύμα ήλθε 50 μέρες μετά το Πάσχα, για να υπενθυμίζει τον Π. Νόμο, τις 10 Εντολές πού δόθηκαν στο Μωϋσή.
Οι Ισραηλίτες πήραν τις 10 Εντολές 50 ήμερες μετά τη διάβαση της Ερυθράς θαλάσσης στο θεοβάδιστο όρος Σινά, εδώ το υπερώο. Εκεί το πυρ, εδώ οι πύρινες γλώσσες. Εκεί οι βροντές και η νεφέλη, εδώ το δυνατό φύσημα του ανέμου. Το Αγ. Πνεύμα κατέβηκε με τη μορφή γλωσσών, για να δείξει ότι οι Απόστολοι επρόκειτο να διδάξουν και να οδηγήσουν με τη γλώσσα όλα τα έθνη. Οι γλώσσες πύρινες, για να δείξει ότι ο Θεός είναι πυρ-φωτιά που καίει και καθαρίζει. Οι γλώσσες φάνηκαν χωριστά πάνω απ’ τον καθένα για να δειχθούν έτσι τα μοναδικά χαρίσματα του Αγ. Πνεύματος, τα όποια μοιράζονται ξεχωριστά στον καθένα μας. Την εποχή της πυργοποιΐας στη Βαβέλ, το Αγ. Πνεύμα όλους που είχαν μία γλώσσα, τους χώρισε και τους οδήγησε στη σύγχυση, τώρα διά του κηρύγματος των Αποστόλων δίνει την δυνατότητα να μάθουν για τον Χριστό και για την σωτηρία τους και να γίνουν μέλη του Σώματός Του. Το Άγ. Πνεύμα δεν κάθισε στο στόμα, αλλά στα κεφάλια των Αποστόλων, γιατί με τον τρόπο αυτό περιέλαβε και περιέβαλε το ηγεμονικό του ανθρώπου, το υπερέχον του σώματος μας το νου, από τον οποίο η γλώσσα παίρνει λόγο. Επειδή η χειροτονία γίνεται στην κεφαλή του χειροτονουμένου, έτσι και το Άγ. Πνεύμα χειροτονεί τους Αποστόλους στο κεφάλι και ως γλώσσα διακηρύττει ότι από τώρα αυτοί θα είναι διδάσκαλοι όλης της Οικουμένης.
Η Εκκλησία, εορτάζει χθες και σήμερα τη γέννησή της, την γενέθλιο ημέρα της, το μυστήριο της ζωής της. Η Εκκλησία δεν έζησε το γεγονός της Πεντηκοστής τότε σε μία στιγμή του χρόνου εκείνη την ιστορική ημέρα, που «επλήσθησαν» οι μαθηταί «Πνεύματος άγιου». Πεντηκοστή ζει καθημερινά κάθε στιγμή χρόνου, από τότε μέχρι της συντελείας του αιώνος. Το Αγ. Πνεύμα ήλθε και έκτοτε μένει και θα μένει στον αιώνα συγκροτώντας το θεσμό της Εκκλησίας. Το Αγ. Πνεύμα και η Εκκλησία είναι αδιασπάστως ενωμένα, είναι η ψυχή, η ζωή, η ύπαρξη της Εκκλησίας και σε αυτό οφείλεται η ενότητα, η αγιότητα της Εκκλησίας. Από τον Παράκλητο πηγάζουν τα χαρίσματα, οι θεσμοί, η πίστη και η θεολογία της Εκκλησίας. Την πνοή και την πυρίμορφη δρόσο Του αισθάνεται σε κάθε βήμα, σε κάθε εκδήλωση, σε κάθε κίνησή της η Εκκλησία. Από αυτό πηγάζουν οι υπερφυσικές ενέργειες των μυστηρίων, που ζωογονούν, τροφοδοτούν και αγιάζουν όλους μας που αποτελούμε μέλη του Σωματός Της. Η παρουσία Του κυβερνά και καθοδηγεί το πλοίο της, ανάμεσα από τους μύριους υφαλοσκοπέλους της ιστορίας, παρά τα ανθρώπινα λάθη των εκπροσώπων της, και το οδηγεί στον εύδιο λιμένα της σωτηρίας.
Θα μου επιτρέψετε να επιμείνω λίγο ακόμα σήμερα. Τί είναι το Άγ. Πνεύμα; Πώς μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε την παρουσία και τα δώρα του; Πέρα από τους ύμνους της Εκκλησίας και τις τριαδολογικές Δογματικές διατυπώσεις, πώς μπορεί ο καθένας μας να έχει το Αγ. Πνεύμα;
Το Άγ. Πνεύμα είναι το Γ΄ πρόσωπο της Αγ. Τριάδος και δεν είναι αντικείμενο θεολογικών στοχασμών, είναι «ο θησαυρός των αγαθών και ζωής χορηγός», είναι «πηγή αγαθότητος», « είναι ζωή». Πάνω από τις δογματικές διατυπώσεις, που για τους πολλούς είναι άγνωστες και απρόσιτες, βρίσκεται η αγαθοποιός και ζωοποιός ενέργεια του Αγ. Πνεύματος, εφ’ όσον μέσα στην ατμόσφαιρα των δωρεών Του κινούμεθα, αναπνέουμε και ζούμε. Το Αγ. Πνεύμα είναι η σφραγίδα που ξεχωρίζει τον χριστιανό από τον μη χριστιανό, είναι η εγγύηση του Θεού για το ελπιδοφόρο μέλλον που αναμένει τον καθένα μας. Τους καρπούς απαριθμεί ο Απ. Παύλος στην προς Γαλατάς επιστολή: «Ο καρπός του Πνεύματος έστιν αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθωσύνη, πίστις, πραότης, εγκράτεια» (5, 22). Το Άγ. Πνεύμα δεν είναι θεωρία, αλλά καινούργια ζωή που προσφέρει ο Χριστιανισμός στην ανθρωπότητα. Η ζωή αυτή χαρακτηρίζεται όχι από το μίσος που σκοτώνει ανθρώπους αλλά από αγάπη που εξυψώνει το ανθρώπινο πρόσωπο, όχι κατήφεια και φόβος της μελλοντικής τιμωρίας αλλά χαρά της τωρινής και αναμενόμενης λυτρώσεως. Χαρακτηρίζεται από ειρήνη προς το Θεό και τον κάθε συνάνθρωπο, ειρήνη και ελπίδα εσωτερική, μακροθυμία έναντι των αδυναμιών και των προσβολών του κακού, από χρηστότητα και αγαθωσύνη για όλους και για όλα, από ζεστή πίστη στο λυτρωτικό έργο του Χριστού επί του Τ. Σταυρού Του, που ολοκληρώνεται με την ανάστασή Του και από πραότητα και εγκράτεια που συμπληρώνουν το πορτραίτο του χριστιανού που ζει εν Πνεύματι Θεού, που ζει δηλ. μέσα στα μυστήρια της Εκκλησίας και παράγει γλυκείς πνευματικούς καρπούς. Όπου κυριαρχεί το Αγ. Πνεύμα, «το ομούσιον και ομόθρονον» με τον Πατέρα και τον Υιό, εκεί υπάρχει η πραγματική ελευθερία, ελευθερία από νεκρούς τύπους νόμων, τυπικών και κανόνων, μία ελευθερία από την φθορά και τον θάνατο. Το Αγ. Πνεύμα είναι ζωή, «ύδωρ ζων» προσφερόμενο στον διψασμένο για ζωή άνθρωπο και σκοπός της ζωής, κατά την ορθόδοξη πίστη και παράδοση είναι η απόκτηση του Αγ. Πνεύματος, η χαρίτωση δηλαδή και τελείωση του κάθε πιστού ανθρώπου μέσα στην Εκκλησία.
Η Εκκλησία κατέχει από τότε τον Παράκλητο και φωταγωγεί τον κόσμο και μας κάνει τέκνα φωτόμορφα. Ο κόσμος δείχνει με τις επιλογές του να αγαπά το σκοτάδι και αρνείται το αποκαλυπτικό και καθαρτικό φως του Αγ. Πνεύματος το πλούσιο και ακένωτο ζωοπάροχο φως. Ο καθένας μας οφείλει όμως να κάνει υπερώο Πεντηκοστής το νου, την καρδιά και την όλη του ύπαρξη, αλλά για να γίνει αυτό χρειάζεται καθαρότητα, γνησιότητα αφοσίωση και αποδοχή της ζωής της Εκκλησίας. Συνεπαρμένοι, παρασυρμένοι, πλανεμένοι και απατημένοι και σήμερα ποιο πολύ θα έλεγα από άλλοτε από αλλότρια πνεύματα και προσωρινά φώτα, λησμονούμε, αφήνουμε και αγνοούμε το υπερουράνιο, το αληθινό φως, τον Παράκλητο το Αγ. Πνεύμα, με τη γλωσσοπυρσόμορφη χάρη.
Μας αξίωσε ο Τριαδικός Θεός κα φέτος να είμαστε σήμερα Δευτέρα του Αγ. Πνεύματος στο Ναό του Θεού, να υμνούμε το Όνομά Του και να τελούμε την Θ. Λειτουργία κατ’ Εντολή Του. Κάθε Θ. Λειτουργία στην Εκκλησία είναι Πεντηκοστή. Πώς ο άρτος και ο οίνος γίνονται Σώμα και Αίμα Χριστού; Με την κάθοδο του Αγ. Πνεύματος; Να η Πεντηκοστή! Κάθε Αγ. Τράπεζα της Εκκλησίας είναι υπερώον Πεντηκοστής. Κάθε Βάπτισμα πιστού είναι Πεντηκοστή. Με την Χάρη του Αγ. Πνεύματος ο άνθρωπος γίνεται χριστιανός και ενσωματώνεται στο Σώμα του Χριστού. Κάθε χειροτονία διακόνου, ιερέως και αρχιερέως είναι Πεντηκοστή. Το Άγ. Πνεύμα κατεβαίνει και κάνει ένα άνθρωπο λειτουργό του Θεού. Κάθε εξομολόγηση είναι Πεντηκοστή. Την ώρα που ο χριστιανός γονατίζει στον Πνευματικό του με ταπείνωση και λέει τις αμαρτίες του με μετάνοια και ο Πνευματικός του διαβάζει την συγχωρητική ευχή, συγχωρείται δια της Χάριτος του Αγ. Πνεύματος. Κάθε σύναξη μας, κάθε Ι. Μυστήριο της Εκκλησίας είναι Πεντηκοστή, όλα τελούνται με την παρουσία του Αγ. Πνεύματος. Όλες οι πράξεις, οι προσευχές, τα μυστήρια της Εκκλησίας αρχίζουν με την προσευχή: «Βασιλεύ Ουράνιε, Παράκλητε, το Πνεύμα της αληθείας… ελθέ και σκήνωσον εν ημίν…». Ζητούμε να έλθει ο Παράκλητος, ο Παρηγορητής, το Άγ. Πνεύμα και έρχεται. Όπου συνάγεται η Ορθόδοξη Μία Αγία Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, η αληθινή Εκκλησία του Χριστού, εκεί επιφοιτά και η Χάρης του Αγ. Πνεύματος.
Κάθε Άγιος είναι ένας άνθρωπος πνευμονοφόρος, γεμάτος από χαρίσματα του Αγ. Πνεύματος, άνθρωπος Πεντηκοστής. Το αίτημά μας στη Κυριακή προσευχή: «ελθέτω η Βασιλεία σου» σημαίνει: «ελθέτω η χάρις του Αγ. Πνεύματος». Η Βασιλεία του Θεού είναι η Χάρη του Αγ. Πνεύματος και με το «Πάτερ ημών» ζητούμε το Αγ. Πνεύμα. Να λοιπόν που η Εκκλησία, εμείς δηλαδή όλοι και ζωντανοί και κεκοιμημένοι ζούμε διαρκώς και συνεχώς μόνιμα την Πεντηκοστή. Έχουμε την ευλογία μέσα στην Εκκλησία να έχουμε την Χάρη του Θεού. Μέσα στην Εκκλησία υπάρχουν και πολλών αγίων τα σώματα τα Ι. λείψανά τους που διατηρούνται άθικτα, μυροβλύζουν, ευωδιάζουν και θαυματουργούν. Που αλλού γίνεται αυτό; Σε ποιά αίρεση και σε ποιά «εκκλησία» βγάζουν τους άλλους από τον τάφο και ευωδιάζουν;. Αυτά συμβαίνουν λόγω της συνεχούς και μόνιμης παρουσίας του Αγ. Πνεύματος.
Αδελφοί μου, ξεχωριστή και πολλή μεγάλη η σημερινή ημέρα. Πόσοι από εμάς, τους υποτιθέμενους πιστούς ανθρώπους της Εκκλησίας, διατηρούμε ενεργά τα αγιοπνευματικά χαρίσματα, αταλάντευτη πίστη, μόνιμη πραότητα, απαραίτητη εγκράτεια, θυσιαστική αγάπη; Μήπως η αδιαφάνεια, η υποκρισία, η συνήθεια και η αδιαφορία μαζί με την φοβερή ασυνέπεια και ραθυμία για αγώνα πνευματικό, διέπουν την ζωή και τα έργα μας μας; Όμως το προσκλητήριο της Εκκλησίας αντηχεί μέσα μας, «δώσε αίμα για να λάβεις το Πανάγιο Πνεύμα». Στη σύγχρονη βαβυλώνια αιχμαλωσία υπό πνευμάτων πονηρών και ακαθάρτων, όπου μας κάνουν ανθρώπους αγχώδεις, ταραγμένους, φοβισμένους, καχύποπτους , σαλεμένους μα κυρίως αδιάφορους και χλιαρούς στη πίστη έχουμε ανάγκη όλοι μας θερμής δέησης. Θα ήθελα να σας παρακαλέσω αυτή να αποτελεί η καθημερινή ικεσία και η ζεστή ζωντανή προσευχή και αίτημά μας: «Βασιλεύ Ουράνιε Παρακλητε το Πνεύμα της αληθείας, ελθέ, και σκήνωσον εν ημίν, και καθάρισον ημάς από πάσης κηλίδος, και σώσον, Αγαθέ, τας ψυχάς ημών». Αμήν.