ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕ ΘΕΜΑ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΟΛΟΥ ΕΝΙΑΥΤΟΥ (2026-2027)
†ΑΡΧΙΜ. ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΚΑΤΡΑΜΑΔΟΥ
Α΄ΜΕΡΟΣ
Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η. Η μελέτη είναι ένα σημαντικό στοιχείο στην πορεία του ανθρώπου για την αναζήτηση της αληθείας. Προς αυτό τον σκοπό από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους οι πιστοί καλούνταν να μελετούν τον Νόμο του Θεού, την Π. Διαθήκη. Ο προφητάναξ Δαυίδ αναφωνούσε: «Ως ηγάπησα τον νόμον σου, κύριε• όλην την ημέραν μελέτη μου εστιν» (Ψαλμ. 118, 97). Προστέθηκε κατόπιν όπως θα δούμε εκτενώς πιο κάτω η Καινή Διαθήκη, μέσα στην οποία βρίσκεται η αποκεκαλυμμένη πλέον Αλήθεια, άνευ τύπων και προτυπώσεων όπως αυτών στην Π. Διαθήκη, εφ᾽ όσον εδώ στην Καινή ο Ίδιος ο Κύριός μας απεκάλυψε για τον Εαυτό Του ότι «εγώ ειμί η αλήθεια, το φως και η ζωή» (Ιωάν. 14, 6). Έτσι η μελέτη είναι η φωνή του Θεού προς τον άνθρωπο, όπως η προσευχή είναι η φωνή του ανθρώπου προς τον Θεό. Ο Ι. Χρυσόστομος μας σημειώνει στις υποδείξεις του για την εργασία της πρσωπικής πνευματικής μας εργασίας ότι «Η δε των Γραφών ανάγνωσις, Θεού ομιλία εστίν» (PG 50, 90). Εκείνος που αγαπά την μελέτη της Αγίας Γραφής, κατά τον Άγ. Κλήμεντα Αλεξανδρείας, γίνεται «θεοδίδακτος». Όμως, η μελέτη της Αγ. Γραφής πρέπει να βρίσκεται μακριά από δύο στοιχεία, τα οποία εμποδίζουν την ορθή κατανόησή της. Το πρώτο είναι η σχολαστική λογική ανάλυση του περιεχομένου της και το δεύτερο ο συναισθηματικός ρεμβασμός. Συνεπώς, όποιος επιθυμεί να βρει και να ανακαλύψει το βαθύτερο και αληθινό νόημα αυτών που μελετά στην Αγία Γραφή ( Παλαιά και Καινή) δεν πρέπει να παραμένει στις προσωπικές λογικές η συναισθηματικές ερμηνείες, αλλά οφείλει να αποκαλύπτει τον λόγο του Παναγίου Πνεύματος έτσι όπως διασώζεται μέσα στην Εκκλησία. Διότι η μαρτυρία του Παναγίου Πνεύματος του Παρακλήτου ζωοποιεί αυτά τα θεόπνευστα ιερά γραπτά κείμενα, και αυτό είναι δυνατό να επιτευχθεί μόνο επαναλαμβάνω μόνο και μόνο εντός του χώρου της Εκκλησίας μας της Οποίας είμαστε Μέλη , εδώ που φυλάσσεται η Αποστολική και Πατερική Ιερή Παράδοση ο δεύτερος Πνευματικός Πνεύμονας της Εκκλησίας .
Οι Άγιοι Πατέρες όλων των αιώνων και εποχών, ως συνεχιστές του ιεραποστολικού έργου των Αποστόλων και κατέχοντες την διαδοχή αυτών, είναι οι αυθεντικοί ερμηνευτές της Αγ. Γραφής και αυτό διότι ζούσαν και σκέπτονταν πάντα «εν Αγίω Πνεύματι», βιώνοντες την ενότητα της πίστεως και της ζωής της Εκκλησίας, η οποία είναι η οργανική ενότητα της Αγ. Γραφής και Ι. Παραδόσεως. Καταδεικνύουν με αυτό τον τρόπο την διαχρονικότητα που έχουν τα κείμενα και τα διδάγματα και τα νοήματα και τα συνθήματα της Αγ. Γραφής και βεβαιώνουν την ουσιαστική και βασική διδασκαλία της ότι ο Τριαδικός Θεός μέσω της Εκκλησίας και με οδηγό την Αγ. Γραφή και την Ι. Παράδοση απευθύνεται σε όλη την Εκκλησία και αποβλέπει στην λύτρωση κάθε πιστού, μέσω της ενανθρωπήσεως Θεού Λόγου και με συνειδητή την συμμετοχή στη ζωή και Λατρεία της Εκκλησίας και ιδιαίτερα με την συνειδητή τακτική συμμετοχή στην Θ. Λειτουργία κατεξοχήν τόπου φανερώσεως του μηνύματος σωτηρίας μας και της συμμετοχής στην Θ. Μετάληψη την Θ. Κοινωνία. Οι ίδιοι Πατέρες δεν άφησαν σε άλλους την ερμηνευτική προσέγγιση της Αγ. Γραφής και για αυτό ονομαστήκαν «ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΙΣΤΕΩΣ» έχουν προσωπική πείρα και εμπειρία της βιώσεως αυτής της αποκαλυφθείσης Αληθείας μέσα στην Εκκλησία. Συνεπώς, η Ορθόδοξη πνευματικότητα είναι Βιβλική και για το λόγο αυτό οι Πατέρες όχι μόνον ζούσαν από την Αγ. Γραφή, αλλά σκέπτονταν και δίδασκαν με την Αγ.Γραφή. Συνεπεία τούτου όλοι τους ταυτίζονταν με το Ι. Ευαγγέλιο και έτσι αξιώθηκαν να καταστούν οι αυθεντικοί ερμηνευτές του.
ΚΑΘΕ ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΓ. ΓΡΑΦΗΣ;
Ενθουσιασμένος ο Ψαλμωδός φώναζε: «Πόσο αγάπησα τον νόμο Σου, Κύριε, όλη την ημέρα είναι μελέτη μου» (118.97). Πολλοί, όπως ο Μωυσής και ο Σειράχ μας συμβουλεύουν να σπουδάζουμε το θέλημα και το Νομό του Θεού «δια παντός». Πάνω απ’ όλους ο ίδιος ο Ύψιστος διέταξε τον Ιησού του Ναυή: «Δεν θα απομακρυνθεί η βίβλος του νόμου τούτου από το στόμα σου, και θα μελετήσεις σε αυτήν ημέρα και νύχτα». Συνεπώς σωστά συμπεραίνει ο Αγ. Συμεών ο Νέος Θεολόγος ότι «μας χρειάζεται πολλή… έρευνα των Θείων Γραφών» (Κατήχηση Γ’, 9). «Καθ’ ημέραν ανακρίνοντες τας γραφάς» (Πρ. 17.11). Έτσι οφέιλουμε να διαθέτουμε μια μικρή αλλά τακτική ώρα στο ημερήσιο πρόγραμμά μας για την μελέτη Της: «Από τη νύχτα και τα χαράματα εγείρεται το πνεύμα μου για σένα, ω Θεέ, γιατί είναι φως τα προστάγματά σου επί της γης» . Συναφώς θα σημειώσει ο αββάς Ησαΐας: «Όταν σηκωθείς το πρωί κάθε μέρα, πριν πιάσεις τη δουλειά σου μελέτησε στα λόγια του Θεού» (Λόγος ΚΘ’ 44) Αν αυτό δεν είναι εφικτό βρες λίγο χρόνο κάθε μέρα για μία σύντομη αλλά ουσιαστική μελέτη της Αγ. Γραφής.
ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ;
Απαιτείται συναίσθηση, απαιτείται πίστη στη θεία προέλευση και ιδιότητα του Ι. αυτού Βιβλίου, αλλιώς δεν θα ωφελήσει όπως «ουκ ωφέλησεν ο λόγος της ακοής εκείνους τους Εβραίους μη συγκεκραμένους τη πίστει». Απαιτείται επίσης καλοπιστία όπως επισημαίνει ο Παροιμιαστής: «Η γνώση του νόμου είναι ιδίωμα διανοίας αγαθής» (9.10). Απαιτείται πρόταξη προσευχής, πριν αρχίσουμε τη μελέτη «είναι ανάγκη να κάνουμε προσευχή, έντονη και ένθερμη προσευχή, για να μας αποκαλυφθεί η δύναμη έστω και μιας λέξεως του Δεσπότου Χριστού κατά τον Άγ. Συμεών Ν. Θεολόγο. Ἔλλαμψον ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν, φιλάνθρωπε Δέσποτα, τὸ τῆς σῆς θεογνωσίας ἀκήρατον φῶς καὶ τοὺς τῆς διανοίας ἡμῶν διάνοιξον ὀφθαλμοὺς εἰς τὴν τῶν εὐαγγελικῶν σου κηρυγμάτων κατανόησιν. Ἔνθες ἡμῖν καὶ τὸν τῶν μακαρίων σου ἐντολῶν φόβον, ἵνα τὰς σαρκικὰς ἐπιθυμίας πάσας καταπατήσαντες πνευματικὴν πολιτείαν μετέλθωμεν, πάντα τὰ πρὸς εὐαρέστησιν τὴν σὴν καὶ φρονοῦντες καὶ πράττοντες. Σὺ γὰρ εἶ ὁ φωτισμὸς τῶν ψυχῶν καὶ τῶν σωμάτων ἡμῶν, Χριστὲ ὁ Θεός, καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν, σὺν τῷ ἀνάρχῳ σου Πατρὶ καὶ τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν…..»